Logo Gry Starego Boomera
Sprzęt

PlayStation 3 ma 20 lat. Technologiczna potęga, która musiała odrabiać straty

17 listopada 2006 roku na rynku północnoamerykańskim zadebiutowała PlayStation 3 – konsola, która miała udowodnić, że Sony potrafi ponownie zdominować rynek gier wideo. Następca niezwykle popularnego PlayStation 2 był jednym z najbardziej ambitnych projektów technologicznych swojej epoki. Procesor Cell, napęd Blu-ray, dysk twardy, obsługa obrazu Full HD i rozbudowane możliwości multimedialne miały uczynić z PS3 coś więcej niż zwykłą konsolę. Rzeczywistość szybko jednak zweryfikowała plany japońskiego producenta. Wysoka cena, skomplikowana architektura i konkurencja ze strony Microsoftu oraz Nintendo sprawiły, że początek siódmej generacji nie wyglądał dla Sony tak, jak oczekiwano.

Historia PlayStation 3 to jednak znacznie więcej niż opowieść o trudnym starcie. To również historia technologii, która z czasem pokazała swój potencjał, wyjątkowych gier i platformy, która ostatecznie znalazła ponad 87 milionów nabywców.

Sony po sukcesie PlayStation 2

Na początku XXI wieku pozycja Sony na rynku konsol wydawała się niemal niepodważalna. PlayStation 2, które zadebiutowało w 2000 roku, stało się jedną z największych historii sukcesu w branży elektronicznej rozrywki. Ogromna biblioteka gier, kompatybilność z pierwszym PlayStation, odtwarzacz DVD i silna pozycja marki sprawiły, że konsola przez lata wyznaczała standardy całej branży. Ostatecznie sprzedaż PS2 przekroczyła 160 milionów egzemplarzy.

Nic więc dziwnego, że oczekiwania wobec następcy były ogromne. Sony nie zamierzało jedynie zaoferować mocniejszej wersji poprzedniej konsoli. PlayStation 3 miała być kompletnym centrum domowej rozrywki, łączącym gry, filmy, muzykę, zdjęcia i usługi internetowe.

Pierwsze oficjalne zapowiedzi pokazywały urządzenie, które miało wyznaczyć kierunek rozwoju całej branży. Sony postawiło na technologie, które w tamtym czasie były jeszcze stosunkowo drogie i niekoniecznie powszechne w przeciętnym gospodarstwie domowym. Najważniejszymi elementami nowej platformy stały się procesor Cell Broadband Engine oraz napęd Blu-ray.

Technologia, która miała wyprzedzić epokę

Sercem PlayStation 3 był procesor Cell Broadband Engine, opracowany we współpracy Sony, IBM i Toshiby. Była to nietypowa konstrukcja, łącząca główną jednostkę obliczeniową PPE z wyspecjalizowanymi jednostkami SPU, przeznaczonymi do wykonywania określonych zadań obliczeniowych.

Na papierze możliwości procesora wyglądały imponująco. Cell został zaprojektowany z myślą o ogromnej wydajności obliczeniowej, przetwarzaniu obrazu, fizyce i zaawansowanych efektach wizualnych. Współpracował z układem graficznym RSX firmy NVIDIA, a konsola dysponowała 256 MB pamięci XDR dla procesora i 256 MB pamięci GDDR3 dla układu graficznego.

Jednym z najważniejszych elementów wyposażenia był napęd Blu-ray. W przeciwieństwie do konkurencyjnego Xboxa 360, który korzystał z tradycyjnych płyt DVD, PlayStation 3 otrzymała nowy format optyczny już w standardzie. Dwuwarstwowe płyty Blu-ray mogły pomieścić do 50 GB danych, co dawało twórcom znacznie większą przestrzeń na tekstury, dźwięk, przerywniki filmowe i pozostałą zawartość gier.

Sony liczyło również na to, że PS3 stanie się popularnym odtwarzaczem filmów wysokiej rozdzielczości. W czasach, gdy samodzielne odtwarzacze Blu-ray były stosunkowo drogie, konsola stanowiła atrakcyjną propozycję dla osób zainteresowanych nowym formatem.

Nie zapomniano również o kontrolerze. SIXAXIS zachował charakterystyczny kształt znany z poprzednich generacji, ale otrzymał bezprzewodową komunikację Bluetooth oraz czujniki ruchu pozwalające wykrywać położenie i przechylenie urządzenia w sześciu osiach. Sony próbowało w ten sposób wprowadzić do tradycyjnego sterowania elementy interakcji ruchowej, które wkrótce miały stać się jednym z największych atutów Nintendo Wii.

W teorii PlayStation 3 była więc urządzeniem niezwykle wszechstronnym. Problem polegał na tym, że jej możliwości nie były łatwe do wykorzystania.

Architektura Cell okazała się dużym wyzwaniem dla programistów. W przeciwieństwie do bardziej konwencjonalnych rozwiązań, wymagała odpowiedniego dzielenia zadań pomiędzy poszczególne jednostki obliczeniowe i świadomego zarządzania ich pracą. Dla wielu zespołów, szczególnie tych przygotowujących gry multiplatformowe, oznaczało to dodatkowy czas i koszty produkcji.

Z czasem najlepsi deweloperzy nauczyli się wykorzystywać potencjał konsoli. Produkcje takie jak Uncharted 2 czy The Last of Us pokazały, jak wiele można osiągnąć dzięki odpowiedniej optymalizacji. Nie zmienia to jednak faktu, że technologiczna wizja Sony miała swoją cenę również po stronie twórców gier.

Cena i trudny start

PlayStation 3 zadebiutowała w Ameryce Północnej w dwóch konfiguracjach. Podstawowy model z dyskiem 20 GB kosztował 499 dolarów, natomiast wersja 60 GB została wyceniona na 599 dolarów. Droższy wariant oferował dodatkowo wbudowane Wi-Fi oraz czytniki kart pamięci.

Były to kwoty, które nawet jak na ówczesne realia rynku elektroniki robiły wrażenie. Szczególnie że konkurencja miała już przygotowane znacznie tańsze propozycje.

Xbox 360 w wersji Core kosztował 299 dolarów, a bogatsza konfiguracja Premium z dyskiem twardym 20 GB – 399 dolarów. Oznaczało to, że nawet podstawowe PlayStation 3 było droższe od lepiej wyposażonego wariantu konkurencyjnej konsoli Microsoftu.

Sytuację dodatkowo komplikował fakt, że północnoamerykańska premiera PS3 odbyła się zaledwie dwa dni przed debiutem Nintendo Wii. Konsola Nintendo kosztowała 249,99 dolara i oferowała zupełnie inne podejście do rozgrywki, oparte na ruchowym kontrolerze Wii Remote oraz przystępnych grach, takich jak Wii Sports.

Sony próbowało przekonać graczy, że wysoka cena PS3 jest uzasadniona możliwościami sprzętu i obecnością odtwarzacza Blu-ray. Nie każdy jednak potrzebował zaawansowanego centrum multimedialnego. Dla wielu osób najważniejsze pozostawały gry, a te nie zawsze potrafiły uzasadnić konieczność wydania tak dużej kwoty.

Problemem okazała się również dostępność konsoli. Sony początkowo zapowiadało jednoczesną premierę na głównych rynkach światowych 17 listopada 2006 roku. We wrześniu firma poinformowała jednak o przesunięciu europejskiego debiutu na marzec 2007 roku. Powodem były problemy z produkcją niebieskich diod laserowych wykorzystywanych w napędach Blu-ray.

W rezultacie japońscy gracze otrzymali konsolę 11 listopada 2006 roku, mieszkańcy Ameryki Północnej 17 listopada, a europejscy fani musieli czekać do 23 marca 2007 roku.

Xbox 360 i Wii zmieniają zasady gry

W momencie premiery PlayStation 3 Microsoft miał już za sobą ponad rok obecności na rynku siódmej generacji. Xbox 360 zdążył zgromadzić sporą bibliotekę gier, rozwinąć usługę Xbox Live i zdobyć zainteresowanie zarówno producentów, jak i graczy.

To właśnie Microsoft jako pierwszy pokazał, jak ważną rolę w przyszłości konsol będą odgrywały usługi sieciowe. Xbox Live oferował rozbudowany system znajomych, komunikację głosową, matchmaking i cyfrową dystrybucję dodatkowej zawartości. Sony musiało nadrobić zaległości w tym obszarze, rozwijając PlayStation Network.

W tym samym czasie Nintendo postanowiło pójść w zupełnie innym kierunku. Wii nie próbowało konkurować z PS3 i Xboxem 360 pod względem mocy obliczeniowej. Zamiast tego zaoferowało prosty, intuicyjny sposób sterowania i gry, które mogły zainteresować również osoby wcześniej niezwiązane z konsolową rozrywką.

W ten sposób siódma generacja stała się wyjątkowo interesującym okresem. Microsoft postawił na usługi sieciowe i mocny katalog gier, Nintendo na dostępność oraz nowy sposób sterowania, a Sony na zaawansowaną technologię i rozbudowane możliwości multimedialne.

Początkowo strategia Sony nie przynosiła oczekiwanych rezultatów. Wysoka cena ograniczała grupę potencjalnych nabywców, a trudna architektura sprzętowa utrudniała przygotowywanie niektórych produkcji. Wersje multiplatformowe nie zawsze prezentowały się lepiej niż ich odpowiedniki na Xboxie 360, co dodatkowo podważało sens zakupu droższej konsoli.

Jak PS3 odzyskiwała pozycję

Z czasem sytuacja zaczęła się zmieniać. Sony stopniowo obniżało ceny konsoli, rozwijało PlayStation Network i przede wszystkim wzmacniało ofertę gier ekskluzywnych.

W 2007 roku pojawiło się Uncharted: Drake’s Fortune, które zapoczątkowało jedną z najważniejszych marek PlayStation. Rok później na rynku zadebiutowały między innymi Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots i LittleBigPlanet. W kolejnych latach otrzymaliśmy Uncharted 2: Among Thieves, God of War III, Gran Turismo 5 i wiele innych produkcji, które budowały wyjątkową tożsamość platformy.

Szczególnie istotne było to, że wewnętrzne studia Sony coraz lepiej poznawały możliwości architektury Cell. Widać to było w kolejnych produkcjach, które pod względem oprawy wizualnej potrafiły zaskakiwać nawet pod koniec generacji.

Dobrym przykładem jest The Last of Us z 2013 roku. Naughty Dog stworzyło grę, która udowodniła, że odpowiednio wykorzystana architektura PS3 nadal pozwala osiągać znakomite rezultaty. Był to jeden z najbardziej przekonujących dowodów na to, że pierwotne ambicje technologiczne Sony nie były całkowicie bezpodstawne.

Ważnym momentem okazała się również premiera PlayStation 3 Slim w 2009 roku. Nowa wersja była mniejsza, lżejsza, bardziej energooszczędna i otrzymała dysk twardy o pojemności 120 GB. Jednocześnie Sony obniżyło cenę konsoli do 299 dolarów.

Zmiana przyniosła wymierne rezultaty. Nowy model osiągnął milion sprzedanych egzemplarzy w ciągu pierwszych trzech tygodni obecności na rynku. PS3 przestała być wyłącznie drogim urządzeniem dla najbardziej zagorzałych entuzjastów technologii, a zaczęła docierać do znacznie szerszego grona odbiorców.

Nie bez znaczenia pozostał również rozwój PlayStation Network. Usługa uruchomiona w listopadzie 2006 roku stopniowo stawała się coraz ważniejszą częścią ekosystemu Sony. Rozgrywka sieciowa, profile użytkowników, pobierane gry, dodatki i aktualizacje systemowe zmieniały sposób korzystania z konsoli. PS3 coraz bardziej przypominała urządzenie stale połączone z internetem, a nie tylko sprzęt służący do uruchamiania płyt.

Dziedzictwo PlayStation 3 po 20 latach

PlayStation 3 nie powtórzyła spektakularnego sukcesu poprzedniczki. Nie udało jej się również zdominować siódmej generacji tak, jak PlayStation 2 zdominowało rynek na początku XXI wieku. Nie oznacza to jednak, że była nieudaną konsolą.

Według oficjalnych danych Sony do 31 marca 2017 roku sprzedaż PlayStation 3 przekroczyła 87,4 miliona egzemplarzy. To wynik, który wciąż stawia ją w gronie najważniejszych platform w historii firmy.

Z dzisiejszej perspektywy szczególnie interesujące jest to, jak wiele elementów pierwotnej koncepcji PS3 znalazło swoje miejsce w późniejszym rozwoju branży. Napęd Blu-ray zapewnił konsoli dostęp do dużych gier i filmów wysokiej rozdzielczości. Dysk twardy, połączenie sieciowe i regularne aktualizacje systemowe stały się podstawą codziennego korzystania z platformy. PlayStation Network rozwinęło się natomiast w rozbudowany ekosystem usług cyfrowych.

Nie wszystkie pomysły Sony okazały się równie udane. Procesor Cell był jednocześnie największą technologiczną ambicją konsoli i jednym z jej największych problemów. SIXAXIS nie zmienił sposobu sterowania tak, jak zrobił to Wii Remote. Wysoka cena na początku życia platformy również pozostaje przykładem tego, jak łatwo producent może przecenić gotowość rynku na drogie rozwiązania technologiczne.

Historia PS3 pokazuje jednak coś znacznie ważniejszego. Sama przewaga sprzętowa nie gwarantuje sukcesu. Liczą się również cena, dostępność, narzędzia dla deweloperów, biblioteka gier i sposób, w jaki producent rozwija swoją platformę przez kolejne lata.

PlayStation 3 potrzebowała czasu, aby pokazać, czym naprawdę może być. Początkowo krytykowana za wysoką cenę i skomplikowaną architekturę, z czasem stała się domem dla jednych z najważniejszych produkcji swojej generacji.

Po 20 latach trudno nazwać ją zwycięzcą tej generacji, ale równie trudno odmówić jej znaczenia. To właśnie PS3 pokazała, że technologiczna porażka na starcie nie musi oznaczać przegranej całej generacji. I choć Sony nie powtórzyło sukcesu PlayStation 2, pozostawiło po sobie konsolę, której historia jest jedną z najciekawszych lekcji w dziejach branży gier.